31 января этого года исполняется 125 лет со дня рождения нашего знаменитого земляка — поэта, исследователя Алеся Гурло

Актуально Культура

І паэт, і даследчык…

Снимок
Даведачна. Працаваў у Наркамаце асветы БССР. У 1920-я — у газеце «Савецкая Беларусь», у тэрміналагічнай камісіі Інбелкульта; займаўся ў аспірантуры. У 1929—1930 — навуковы супрацоўнік Інстытута мовы БелАН. Браў удзел у стварэнні тэрміналагічных слоўнікаў; падрыхтаваў і выдаў слоўнік «Тэхнічная тэрміналогія», рыхтаваў слоўнік краўцоўскай мовы Капыля і краёвы слоўнік Капыльшчыны (матэрыялы загінулі падчас Вялікай Айчыннай вайны). Быў членам літаб’яднанняў «Маладняк», «Полымя», «Пробліск». Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1934).

Жыццё Алеся Гурло не было працяглым (усяго 46 гадоў), але і за гэты тэрмін ён шмат чаго паспеў зрабіць. Спачатку ўдзельнічаў у выданні рукапісных часопісаў «Заря», «Голос низа», «Вольная думка», якія выдаваліся ў Капылі ў 1910-1911 гг. Затым у 1912 з дапамогай Цішкі Гартнага ўладкаваўся на работу на ліцейны завод «Вулкан» у Санкт-Пецярбургу. З 1914 служыў на Балтыйскім флоце — матросам на крэйсеры «Богатырь», а ў Першую сусветную вайну — унтэр-афіцэрам на мінаносцы «Забияка». Быў цяжка паранены. Удзельнічаў у Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцыях і Грамадзянскай вайне. Дарэчы, адна з самых яркіх старонак біяграфіі паэта — удзел ва ўзяцці Зімовага палаца ў кастрычніку 1917 года. Для маладой беларускай літаратуры, прадстаўніком якой быў «нашанiвец» Алесь Гурло, гэта было сімвалічна: «мужыцкае» слова, якое здабыло ўпэўненасць у матроскім бушлаце, урываецца ў царскі палац, каб расхінуць узорчатыя дзверы ў светлую будучыню. Але чырвоная старонка біяграфіі не абараніла паэта ад рэпрэсій, хоць і дапамагла захаваць паэтычнае імя…

Асабліва ярка ў беларускай літаратуры Алесь Гурло заявіў пра сябе на пачатку ХХ стагоддзя. Ён прызнаваўся, што «захапіўся самой ідэяй адраджэння Беларусі і пачаў сам спрабаваць свае сілы на літаратурнай ніве». Пасля публікацыі твораў у газеце «Наша Ніва» яго прывітаў і падтрымаў у сваім лісце Янка Купала. Плённымі былі для Алеся Гурло наступныя гады літаратурнай працы. «У дзень твайго 20-гадовага юбілею літаратурнай дзейнасці мы, твае таварышы па працы, пасылаем табе сваё гарачае прывітанне», — так у 1929 годзе са старонак «Савецкай Беларусі» да Алеся Гурло звярталіся Цішка Гартны, Змітрок Бядуля, Янка Купала, Максім Гарэцкі, Якуб Колас і іншыя пісьменнікі.

Адметна, што калі ў 1930 годзе ў Маскве выйшла першая анталогія беларускай паэзіі «Сборник белорусской поэзии» на рускай мове, то сярод дзевятнаццаці яе аўтараў быў і Алесь Гурло. Гэта — яго апошняя прыжыццёвая публікацыя. У тым жа годзе ён быў арыштаваны разам з вялікай групай навуковых і творчых работнікаў, якія трапілі пад першую рэпрэсіўную хвалю супраць беларускай інтэлігенцыі. Большасць арыштаваных атрымалі па пяць гадоў ссылкі ў розныя гарады, пераважна да Урала. Алесь Гурло свае пяць гадоў ссылкі адбываў у Самары. Ён пазбег падаўжэння тэрміну, у адрозненне ад іншых. Нават вярнуўся дадому, у Мінск, дзе і памёр ад сухотаў 4 лютага 1938 года. Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску. Рэабілітаваны 15 лістапада 1957 года.

Так, Алесю Гурло належыць свая старонка ў гісторыі літаратуры. Нам, безумоўна, трэба яе ведаць. Цішка Гартны справядліва адносіў Алеся Гурло да «здольных, яскрава выяўленых паэтаў і пісьменнікаў…»


Капыльшчына адзначае

З нагоды юбілею нашага знакамітага земляка ва ўстановах культуры раёна адбудуцца святочныя  мерапрыемствы.

Напрыклад, у цэнтральнай бібліятэцы імя А. Астрэйкі разгорне сваю работу кніжная выстава «Светлыя мары паэта». Тут жа, як і ў  Песачанскай сельскай бібліятэцы, Сл.-Кучынскай бібліятэцы-клубе, свой шлях да чытачоў праложыць і паэтычная сцяжынка «Лёс і паэзія Алеся Гурло».

Урок краязнаўства «Край мой там, где шепчут сосны…» адбу-дзецца ў Браткаўскай, Дзяржынскай  бібліятэках-клубах і ў Камсамольскай сельскай бібліятэцы.

Пагартаць літаратурнае дасье «Лёс і паэзія Алеся Гурло» можна ў Семежаўскай сельскай бібліятэцы, а наведаць выставу, прысвечаную жыццю і творчасці паэта і даследчыка, — у Мажскай сельскай бібліятэцы.


Падрыхтавала Дзіяна ТКАЧЭНКА



Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *